DORDRECHT EN IMMENSE ACHTERTUIN DE BIESBOSCH

Dordrecht, de oudste stad van Holland, overrompelt met historische havens, eigenzinnige architectuur, charmante straatjes en is volledig dooraderd met water. Maar het echte wonder ligt net buiten de stad: de Biesbosch, de gigantische achtertuin van Dordrecht, waar groene kreken, ruisende rietkragen, wilgenbossen en een zoektocht naar bevers ons meteen in ‘slow travel mood’ brengen. Hier bepaalt het water het ritme en maakt de drukte plaats voor stilte. Een bestemming waar stad en natuur naadloos in mekaar overvloeien. En dat op een amper een uurtje rijden vanuit Antwerpen.

De Zuileshoeve: logeren ver weg van de drukte.

Slow travel. Auto parkeren - die hebben we hier niet meer nodig - en meteen de fiets op met onze bagage, want onze B&B de Zuileshoeve kan je niet met de wagen bereiken, het ligt aan de Helssloot middenin het NP de Biesbosch. We worden er, zoals gebruikelijk in Nederland, opgewacht met koffie en gebak én heel veel warmte en enthousiasme van eigenaars Lisa en Hans. De tuin, aan het water gelegen is zo ontspannend dat we vergeten dat we nog plannen hebben vandaag. Maar we willen graag de omgeving uitkammen, ook al houden we van slow travel.

Lunch met uitzicht: Villa Augustus.

Terug de fiets op dus, want er staat niet alleen een lunch maar ook een Rondje Dort op het menu. Onderweg stoppen we aan de originele Villa Augustus, een restaurant met een decor dat al even trendy is als de kaart en bijzonder populair blijkt. De bijhorende kasteelachtige 33m hoge watertoren uit 1882 in de tuin, is een van de opvallendste monumenten van de stad, het is nu een hotel dat bij het restaurant hoort. In diezelfde tuin worden groenten en fruit gekweekt die we wat later terugvinden op ons bord, want we genieten op het terras van een heerlijke lunch ‘with a view’ en wat voor een.

"In de Zuileshoeve woorden wee opgewacht met koffie en gebak én heel veel warmte en enthousiasme van eigenaars."

Art & Dining Café Dordrechts Museum.

Rondje Dort. Bij de VVV Dordrecht vertrekken we voor een Rondje Dort, een 5km lange wandeling door de historische binnenstad. Een eerste stop houden we bij het vroeg 17e eeuwse Arend Maartenshof dat gebouwd werd in opdracht van Arend Maartenszoon, een geldwolf die zijn geweten wilde sussen door er 38 woningen voor arme vrouwen te bouwen. Dat je niet persé Picasso's en Monets in huis moet hebben om een prachtige collectie bij mekaar te sprokkelen, bewijst het Dordrechts Museum.

Het Dordrechts Museum bezit een schat aan Nederlandse schilderkunst.

We wandelen er door 6 eeuwen overwegend Nederlandse schilderkunst met prachtige doeken van o.a. de in Dordrecht geboren kunstenaars Aelbert Cuyp, Arie Scheffer, Jacob van Strij en Nicolaes Maes en de bekende Twent Johan Jongkind. 'Whalley Bridge' van William Turner, 'De Maas bij Dordrecht' en 'Zicht op het Schefferplein' van Boudin, zijn dan weer werken van bekende buitenlandse schilders, die in Dordrecht inspiratie zochten én vonden. Ook de setting van het bijhorend café/restaurant Art & Dining is niet alleen trendy en kunstzinnig, het is ook bijzonder gezellig.

"Dat je niet persé Picasso's en Monets in huis moet hebben om een prachtige collectie bij mekaar te sprokkelen, bewijst het Dordrechts Museum."

Pakhuis Stockholm.

Suikeroompjes. We wandelen verder langs het Hof van Holland dat ooit een middeleeuws klooster was en waar in 1572 tijdens een uiterst geheime vergadering Willem van Oranje de leiding over de opstand tegen de Spanjaarden kreeg. Via het immense Munt van Holland, waarvan een prachtig zandstenen poortje (1620) met Dorische zuilen en een driehoekig fronton met het wapen van Holland nog getuigt, belanden we op de gezellige Voorstraat. Het Muntpoortje is slechts één van de 200 rijksmonumenten die je op de Voorstraat vind. Óp, want technisch gezien is de Voorstraat een dijk, en daar wandel je niet in, aldus de Dordtenaren. Bij huisnummer 265 vinden we het smalste huisje van de stad, amper 2,8m breed, dat in 1632 werd opgetrokken door een wijnhandelaar.

Lange IJzeren Brug.

Met antiquariaten, brocante shops, vintagewinkeltjes en een aantal galerijen is de Voorstraat vooral een sfeervolle winkelstraat. Op het Groothoofd vergapen we ons aan de 15e eeuwse Groothoofdspoort. Van dit flamboyante stadsicoon - één van de twee nog overgebleven stadspoorten van de oorspronkelijke 12 poorten van Dordrecht, is de facade in Lodewijk de 15e stijl aan de rivierzijde het mooist. In de historische haventjes van de stad, de Wijnhaven en Wolwevershaven, verwijzen de plaatsnamen nog naar de handelsactiviteiten van toen. Vooral wijn, hout, graan en wol werd er gestapeld en verhandeld.

Dordrecht is dooraderd met water.

Langs de kades vinden we statige pakhuizen en patriciërswoningen zoals Pakhuis Stockholm, Huis van Gijs, Huis Bever Schaep en het Dorts Patriciërshuis. Ze getuigen van de immense rijkdom die Dordrecht kende, toen het het belangrijkste handelscentrum van Holland was. Ook de wijnhandel was ooit erg cruciaal hier, er is nog de wijnstraat, de wijnhaven en zelfs een pakhuis dat Bordeaux heet. Tussen de 14^de en 17^de eeuw werd Dordrecht ook wel de suikerstad genoemd, de rijke handelaars stonden bekend als suikeroompjes, wat intussen een ietwat andere betekenis kreeg. Het waren de dames met de rotste tanden die het eerst van’t straat waren in adellijke kringen, want dat betekende dat ze van goede komaf waren, suiker eten was immers peperduur, het witte goud van Dordrecht.

"Met antiquariaten, brocante shops, vintagewinkeltjes en galerijen is de Voorstraat een sfeervolle winkelstraat."

Scheepslift Straatman.

Industriëel erfgoed. Charmante bruggetjes zoals de Damiate- en de Lange IJzerenbrug voeren ons van de ene naar de andere oever. Aan het eind van de Wolwevershaven rijst de historische scheepslift Straatman statig uit het water. Dit prachtig stukje industrieel erfgoed uit 1928 staat er perfect op z'n plaats. Een volgende stop houden we bij de Grote Kerk. Het relatief sobere interieur van deze protestantse kerk staat in schril contrast met de robuuste buitenkant in Brabantse gotiek.

Grote Kerk Dordrecht, een trots stadsicoon.

We staan vol bewondering voor de prachtige glas-in-loodramen in de Jeruzalemkapel waarvan elk luik een dramatische episode van Dordrecht voorstelt: van de Elisabethstormvloed van 1421 en de Grote Stadsbrand van 1457 tot de Verassingsaanval van 1481. We beklimmen de 275 treden van de toren, een inspanning die op 65m hoogte beloond wordt met een fenomenaal uitzicht over de hele stad en de wijde omgeving, tot de skyline van Rotterdam met de Euromast toe. We eindigen ons Rondje Dort op het uiterst sfeervolle Schefferplein - dat technisch gezien een eiland is - bij het standbeeld van de gelijknamige schilder. Op een van de vele en vooral drukbezochte terrasjes op het plein vinden we de perfecte plek om even uit te blazen met een lekkere kop koffie, zónder gebak deze keer.

"We beklimmen de 275 treden van de kerktoren, een inspanning die op 65m hoogte beloond wordt met een fenomenaal uitzicht."

De mooiste uitzichten over de stad vanuit toren van de Grote Kerk.

Oldtimer fun. ‘Benvenuto a bordo!’ lacht Sirio wanneer we aan boord gaan van de Talamod, een prachtige houten Zweedse Iversen Cabine Cruiser uit 1950, een geweldige boot, niet alleen super charmant maar ook romantisch. We zijn meteen onder de indruk. En Sirio, die Italiaanse roots heeft - zijn vader werd geboren in Venetië – is bijzonder hartelijk, een geboren gastheer. Hij runt Si Barone, een rondvaartbedrijf met 'oldtimer boten,' want behalve de Talamod, die perfect is voor één tot maximaal twee koppels, heeft hij ook nog een Venetiaanse ‘Cantiere Serella’, een replica van een Italiaanse Riva Ariston, waar plaats is voor meer mensen en een oude Runabout uit Friesland. Hun iets kleiner Viaggio lijkt op een limousine in het water.

Oldtimer fun op het water met Si Barone.

Maar voor we té technisch worden, wij zijn heel blij met onze stijlvolle Talamod. En nog blijer als we beginnen varen en er een heerlijke runds- en tonijntartaar naar ons staat te lonken. Het kan al niet meer stuk. We verkennen, dit keer vanop het water, een deel van Dordrecht en het NP Biesbosch, want Sirio zet ons straks af bij onze B&B, de Zuileshoeve. Intussen blijft het niet bij onze tartaar, al varend genieten we van een heerlijk driegangendiner. Veel zon krijgen we niet te zien, maar het blijft gelukkig droog. Sirio is een ervaren stuurman en blijkt ook nog een goeie gids. Dordrecht is de oudste stad van Holland, vertelt hij. Het is eigenlijk een eiland dat ontstond na de Elisabethsvloeden van 1421. Het wordt omsloten door alleen maar water: de Oude Maas, de Beneden-en Nieuwe Merwerde, het Hollands Diep en de Dordtsche Kil. Technisch bekeken was Dordrecht de eerste inpoldering van Holland, aldus Sirio.

"Dordrecht is de oudste stad van Holland, een eiland dat ontstond na de Elisabethsvloeden van 1421."

Leven langs het drukst bevaren plek van Europa.

De ‘Nipple Gate’. Water maakt van Dordrecht een bijzonder aantrekkelijke stad. We varen door kleine binnenstadhavens, onder de bruggetjes, waar we ook tijdens ons Rondje Dort over wandelden. Terwijl we ontspannen aan onze heerlijke Pinot Grigio delle Venezie nippen, schuiven de historische koopmans- en pakhuizen traag aan ons voorbij. Vanop de boot heeft de stad met een beetje verbeelding iets Venetiaans, we begrijpen helemaal waarom Sirio zo van Dordrecht houdt. Een van de mooiste monumenten, waar we deze keer voorbij varen, is de Groothoofdspoort, die uitkijkt op de samenvloeiing van de Oude Maas, de Beneden Merwerde en de Noord.

Dineren op het water met Si Barone.

Volgens Sirio is het een van de drukst bevaren scheepsroutes van Europa met zo’n 175.000 schepen die er per jaar passeren. De Groothoofdspoort is oorspronkelijk gotisch van 1440, maar kreeg in 1617 haar renaissance look en toont aan hoe mooi de volledig ommuurde stad moet geweest zijn in de 15^de /16^de eeuw. We hebben onze eigen ‘nipple gate’ lacht Sirio, ‘de stedemaagd op het reliëf van de poort toont één ontblote borst en dat heeft heel wat gefronste wenkbrauwen veroorzaakt door de tijden heen. Terwijl het eigenlijk een klassiek allegorisch symbool is voor zuiverheid en vruchtbaarheid.’

"Langs Dordrecht loopt een van de drukst bevaren scheepsroutes van Europa met zo’n 175.000 schepen die er elk jaar passeren."

De Biesbosch, de groene achtertuin van Dordrecht.

Grienders, griendhutten en bevers. De stad verdwijnt langzaam uit beeld als we de Biesbosch invaren, het grootste zoetwatergetijden gebied in Europa, een 8000 ha (80km2) groot labyrint van rivieren, kreken, rietkragen, eilandjes en massa’s wilgen. We verzeilen in een totaal andere wereld waar water en wind het ritme bepalen, perfect afgestemd op onze slow travel intenties. Het is een echte wildernis waar we doorvaren. Buiten een paar oude griendhuisjes zien we enkel ongeschonden natuur, groener wordt het niet. Als het begint te schemeren kijken we uit naar bevers.

De Biesbosch is het grootste zoetwatergetijdengebied van Europa.

Volgens Sirio zitten er hier veel, ze hebben sinds de jaren ’80, wanneer ze werden geherintroduceerd, volop aan gezinsuitbreiding gedaan, er zouden er nu zo’n 2000 leven. Maar bestellen kunnen we ze niet en volgens Sirio is het hoge water een spelbreker en wordt het lastig om er vanavond te spotten. We zien wel bomen die lijken alsof ze door een enorme potloodslijper zijn gegaan en hier en daar ontdekken we een beverburcht langs de oever, de beestjes zelf houden zich koest. Maar er gebeurt genoeg, een ijsvogel schiet over het water, een fuut duikt onder, in de verte horen we een uil, de wilgenbossen sluiten zich als groene muren om ons heen. Intussen genieten we van ons dessert.

De Dordtse Biesbosch is een vogelparadijs.

Het is vooral de rust en de stilte die super aantrekkelijk zijn. Het klotsen van het water tegen de boot, het hoge riet, het lijkt alsof de natuur hier altijd zo wild is geweest maar de Sint Elisabethsvloed zette deze hele area onder water, waardoor het vroegere polderlandschap ingrijpend veranderde. Er groeiden biezen op de zandplaten, die meteen voor de naam zorgden van dit gigantische natuurgebied. Sirio vertelt dat het werk van de grienders die hier biezen en wilgen hakten voor stoelzittingen, manden en matten, economisch belangrijk, maar niet te onderschatten was.

Authentieke griendwerkershut in de Biesbosch.

Na 1970 liep de griendcultuur terug en verwilderde de grienden tot de jungle van dichte wilgenbossen waartussen we nu varen. Het Biesbosch is dus niet alleen een prachtig NP maar ook cultureel erfgoed. Volgens Sirio is dit ook een gebied waar enorm veel vogels verblijven of naartoe trekken, er broeden lepelaars, we zien nesten van zee- en visarenden . We hebben zelfs een nest vlak tegenover onze B&B, ook een valk heeft daar zijn eigen stek, waar hij geregeld eens binnenvliegt.

"Na 1970 liep de griendcultuur terug en verwilderde de grienden tot een jungle van dichte wilgenbossen."

Wanner de rust domineert: valavond in de Biesbosch.

Terug in het paradijs. Net wanneer we aanleggen bij de Zuileshoeve vliegt de huisuil uit. Want op de zolder van de mooi gerestaureerde hoeve broedt een kerkuil en de jongen hebben honger. In de boomgaard bij de hoeve kijkt een koppel ooievaars ons wat onverschillig aan. De volgende ochtend, na een heerlijk ontbijt horen we verhalen over hoe het nest van een visarend aan de overkant in juli voor heel wat entertainment zorgde. Want niet alleen werden de jongen op geregelde tijdstippen gevoed, ze kregen ook vlieglessen. ‘Er is hier altijd wel wat te beleven’, lacht Hans. Na een vroeg en rijkelijke ontbijt trekken we de natuur in, want we zijn omringd door water en groen en gaan op hoop van zegen nog maar eens op zoek naar bevers. De omstandigheden zijn iets beter. En ja hoor, we spotten er één, die tussen wat takken en boomstammen op de oever traag het water in glijdt. Het is wel even schrikken want ze zijn enorm groot. Het blijft bij één, ondanks het feit dat we overal beversporen zien.

"In de Zuileshoeve horen we verhalen over hoe het nest van een visarend aan de overkant voor heel wat entertainment zorgde."

In de Biesbosch leven meer dan 2000 bevers.

Picknicken tussen cultureel erfgoed. Met een goedgevulde picknickmand die Hans en Lia voor ons klaarmaakten, fietsen we naar het Biesboschcentrum Dordrecht, waar we de veerpont nemen naar een eiland aan de overkant. Het 5 km lange Griendmuseumpad is prachtig, het loopt door een jungle van grienden en wilgenbossen. Voor onze voeten springen honderden minikikkertjes met begeleidende plopjes verschrikt het water in, ze zijn minuscuul en een makkelijke prooi voor de vele vogels die hier zitten. De natuur is overdonderend mooi. Soms staan we gewoon even stil om van de stilte te genieten. Een ijzeren bruggetje verbindt stukken van het eiland dat volledig dooraderd is met water.

Het Griendmuseumpad: in de voetsporen van griendhakkers, rietsnijders en biezenvlechters.

Dit is alweer beverdomein, vanop de brug zien we een beverfort en op de oevers overal beversporen, maar de bewoners houden zich opvallend gedeisd. Ze schieten blijkbaar vooral in de vroege ochtend en tegen zonsondergang in actie. Halfweg de wandeling vinden we verscholen in het groen een gereconstrueerde schrankkeet, gemaakt van wilgentenen en riet. Nog wat verder op de oever staat een authentieke stenen griendwerkershut en een griendaak uit 1927, die bij de keet ligt aangemeerd. De ideale plek om onze picknick boven te halen. De Sterling griend was gedurende vele eeuwen tot halfweg de 20^ste eeuw, het gebied waar griendhakkers, rietsnijders en biezenvlechters, waar Sirio ons over vertelde, aan het werk waren.

Getijden bepalen het ritme van het leven in de Biesbosch.

Moeilijke tijden want het werk was niet alleen erg zwaar, het werd bovendien bijzonder slecht betaald. Ze leefden in de kleine griendketen gedurende hun zesdaagse werkweek en hadden een bikkelhard bestaan. Hun werk bestond uit het cultiveren van knotwilgen, waarvan ze de jonge rechte takken oogsten. Vooral vrouwen en kinderen waren hier erg actief. Cultuurhistorisch is deze plek dus van onschatbare waarde. De grienden, prachtige lange percelen knotwilgen, gescheiden door greppels, zijn bovendien een streling voor het oog. Het water is hier de dominerende factor en met de getijden bepaalt het ook het ritme van het leven. En dat is op dit moment erg traag en sereen. Net zoals we het graag hebben. Een verbindende factor van al onze tripjes bij onze noorderburen dit jaar.

"Water is de dominerende factor in de Biesbosch, met de getijden bepaalt het het ritme van het leven hier."

In de kajak voelen we ons één met de natuur.

Peddelen in kikvorsperspectief. Ok, we hebben het Dortsche Biesbosch met de Talamod van Sirio gezien én al wandelend, nu is het de beurt aan de kajak. Bij Drijf, vlakbij het Biesboschcentrum, huren we een tweepersoonskajak waarmee we zowel over de grote sloten, als door de smalle kreekjes kunnen varen. Niks is zo ontspannend als laag over het water tussen het zacht wiegende riet te peddelen, in de hoop wat wildlife te zien. Via het Moldiep trekken we kreekjes in waar we de Biesbosche natuur dit keer vanuit kikvorsperspectief bewonderen. We ontdekken nog meer beverburchten, een reiger die vlakbij de oever in het water staat en ons ongestoord voorbij laat roeien.

Zwanen met jongen zwemmen rustig voor ons uit.

Ook een zwanenpaar met 4 jongen zwemt rustig voor ons uit. De kajak lijken ze niet als een gevaar te zien. Bij de Sterlingkeet, die we ook op de wandeling zagen, blijven we even dobberen om voluit van het groen, de stilte en de rust te genieten. Wanneer we iets later het Wantij opvaren worden we er bruusk aan herinnerd dat we in het grootste getijdengebied van Europa varen en moeten we een stevig tandje bijsteken. Terug bij Drijf leveren we de kayak met wat tegenzin in, want we hebben van elke seconde in dit stukje ongetemde natuur genoten. In de Zuileshoeve worden we onthaald met een copieuze en super lekkere tapasplank in de tuin aan het water. We drinken nog een lekker glaasje witte wijn met onze sympathieke hosts en ‘pakken onze biezen’ om terug naar België te rijden, nagenietend van dit voor ons nieuwe stukje Nederland, dat ons op een bijzondere manier heeft verrast.

"Wanneer we het Wantij opvaren worden we er bruusk aan herinnerd dat we in het grootste getijdengebied van Europa varen."

Deze reportage kwam tot stand i.s.m. en werd gesponsord door: holland.com & indordrecht.nl